Maandag 12 juni 2017

ROOSENDAALSE COMEDIE TILT IN 'RAUW' ZWAAR AAN HET LEVEN

De eens zo gulle lach staat al lang niet meer centraal bij de Roosendaalse Comedie. Een aantal jaren terug is een ommezwaai ingezet waarbij gevoelige maatschappelijke kwesties niet bepaald worden omzeild, maar juist stevig bij de horens gepakt.  Taboes, de wisselende regisseurs gingen ze met liefde voor het theater te lijf. Soms letterlijk. Voor het door regisseur Gijs de Rooij geschreven stuk ‘Rauw’ werd voor de opvoeringen een dito locatie gekozen. The Loods aan de Westelijke-Havendijk, een gebouw dat mede door toedoen van wethouder Toine Theunis een aantal jaren geleden kleur bekende, ademt precies de juiste sfeer uit waarin deze familietragedie volledig tot zijn recht komt.  Dit is niet bepaald een plek waar je een gezellige familiaire samenkomst verwacht en dat wordt het dan ook allerminst. Familieverhoudingen met de bijbehorende spanningen, ergernissen, wrijfpunten en confrontaties vormen al eeuwenlang een onuitputtelijke inspiratiebron voor het schrijversgilde.
Het verloop is bij de Roosendaalse Comedie niet zo groot, wie eenmaal zijn intrede doet, blijft doorgaans lang aan deze ‘toneelfamilie’ verbonden. En dat schept op een gegeven moment een band die bijna ‘natuurlijk’ aandoet, wat de acteerprestaties doorgaans ten goede komt.  De vraag die Gijs de Rooij zich tijdens het creatieve schrijfproces regelmatig stelde, was hoe het met de hedendaagse loyaliteit tussen ouders en kinderen is gesteld. En hoe zit het met de invloed van de zogeheten ‘koude kant’ op die eens zo hechte familiebanden?  En wat als zoonlief nu eenmaal niet de zoon is geworden die moeder bij diens geboorte in gedachten had?  Natuurlijk is het gewoon het verstandigste om te luisteren naar de wijze raad van bioloog Midas Dekkers die de mens dit weekend op de radio nog op het hart drukte zich vooral nergens druk over te maken en net als de dieren doen het leven gewoon te nemen zoals het komt, waarbij hij de luisteraars met name met klem adviseerde om iedere sportieve activiteit onmiddellijk te staken. ‘Kijk naar uw kat, waarschijnlijk het meest wijze dier dat er op deze aardbol rondloopt. De kat laat zich door niets of niemand gek maken en komt slechts van zijn luie krent om een muis te verschalken of om kortstondig op een soortgenoot te klimmen, waarna ze elkaar overigens geen blik meer waardig gunnen. Met ‘opvoeden’ hoef je bij Papa Kat dus niet aan te komen. Geef mijn portie maar aan Fikkie’, zegt hij dan en passant verwijzend naar de grootste slijmbol in het dierenrijk, die andere beste vriend van de mens’. Tsja, stel dat de mens zich net als zijn favoriete viervoeter niets aantrekt van de wereld om hem heen, dan valt er op cultureel gebied ook niet veel te beleven. Gelukkig is de mens een emotioneel, gecompliceerd, sociaal wezen, en wordt dat op het toneel ook nog eens flink uitvergroot.  Na binnenkomst in The Loods kunnen de bezoekers met een drankje even (diep) wegzakken in het van alle kanten bij elkaar gezochte interieur tot ze geacht worden de gastvrouw te volgen die hen naar het ad hoc theaterzaaltje leidt. Daar staan vijftig stoelen opgesteld, exact conform het aantal verkochte kaartjes, meteen aanschuiven is dus het credo. Ik had het wandelingetje van de Markt naar de Havendijk aangegrepen om mijn nieuwe blauwe zomerschoenen aan een serieuze looptest te onderwerpen, en als ik de eerste rij overzie, blijken zo ongeveer alle mannelijke bezoekers dezelfde keuze te hebben gemaakt. Het is blauw, blauw en nog eens blauw herenschoeisel wat de dames en heren acteurs vanuit de ‘zaal’ toelacht. Vanwege de ‘vierde wand’ hebben ze daar nauwelijks oog voor, geheel volgens het draaiboek staat in een mum van tijd de gehele familie Van Akkeren (Anneke Lips, Marco van Loon en Merijn Backx), in het gezelschap van de echtparen Huijbregts (Anton Bruglemans, Conny de Rooij-Schraauwen) en De Vries (Ellie Hoevenaars, Patrick Smeekens) op het podium.  Moeder Inge Huijbregtst (Judith Ambachtsheer) moet nog bekomen van de plotselinge verdwijning van echtgenoot Bernard en dat gaat haar niet goed af, wat uiteraard de rest van de familie weer zorgen baart. Als de jongste zoon van de vrouw na enkele mislukte relaties met vrouwen zijn ogen nu heeft laten vallen op een mannelijke partner vergroot dat de innerlijke vervreemding waarin de gedesoriënteerde matriarch verkeert nog eens extra. Na een eenvoudige doch voedzame maaltijd komt tot overmaat van ramp aan het licht dat de familiebanden toch niet zo in elkaar steken zoals iedereen lange tijd heeft gedacht dat ze elkaar in steken, en vanaf dat moment wordt het spel wat al te verwarrend voor de toehoorders. Gijs de Rooij weet de verwikkelingen in dit ‘gekkenhuis’ desondanks naar een redelijk bevredigend einde te leiden, voor zover dat binnen deze familieverhoudingen mogelijk is.  Een ernstig minpunt is wel dat er een pauze is ingelast. Pauzes zijn bij toneelstukken haast per definitie ongepast, maar bij ‘Rauw’ wordt de zo moeizaam opgebouwde spanningsboog hiermee in een klap teniet gedaan. Na de ‘gijzeling’ van bijna een half uur is de resterende speeltijd te kort om weer goed in het stuk te raken. Pauzes - welke onverlaat heeft deze hinderlijke onderbreking ooit bedacht?- dus in het vervolg graag achterwege laten, Gijs! Komt de kwaliteit van de opvoering onmiskenbaar ten goede. Zal je zien!        

 
Rauw – Roosendaalse Comedie onder regie van Gijs de Rooij. Gezien door Jaap Pleij op zaterdag 10 juni in The Loods aan de W-Havendijk. Daar nog te zien op 13 en 15 juni.