Vrijdag 1 maart 2019

'NORWAY TODAY' IS WEL ERG VOORSPELBAAR

Dat ‘Norway Today’ geen vrolijk stuk was om in Roosendaal mee de carnaval in te worden gestuurd, was uit de vooraankondiging op de nieuwssite Roosendaals Pleijdooi al wel op te maken. Maar helaas was het qua inhoud en niveau van het toneelspel ook geen bijzondere theaterervaring. Dat de bezoekers bij de entree te horen kregen dat de voorstelling naar de grote zaal was verplaatst, stemde me bij voorbaat niet optimistisch. Hoewel het daar met de beenruimte natuurlijk veel beter gesteld is en het publiek ‘vrij mocht zitten’ (waarom doen ze dat gewoon niet altijd?), wat ik doorgaans toejuich, vreesde ik dat dit voor de twee jonge acteurs een te grote opgave zou zijn. Het geluidsniveau was gelukkig beter dan bij ‘Kom hier dat ik u kus’ het geval was, maar nog steeds verre van optimaal.  Dat is echt een aandachtspunt voor De Kring. 
De inhoud van ‘Norway, Today’ wordt door velen in de toneelwereld en de geestelijke (jeugd)hulpverlening als een groot risicofactor gezien. Julie en August  vinden elkaar door een oproep van Julie op de zogeheten sociale media. ‘Hallo, ik ben Julie. Dit zijn mijn eerste woorden op deze plek. Wanneer mijn mededeling daarom misschien ongepast is, vraag ik om excuus. Mijn bericht is namelijk alleen bestemd voor mensen die zich van kant willen maken. Ik vraag daarom diegenen, die niet van plan zijn uit het leven te stappen, verder niet op mij te letten en deze chatroom even te verlaten.’  Na zo’n begin ga je er wel even voor zitten. Doel van regisseur Eva Line is om zelfmoordgedachten onder jongeren bespreekbaar te maken voor een breed publiek.
Julie zoekt een maatje om samen zelfmoord te plegen. Ze weet goed kenbaar te maken dat het geen opwelling, maar een weloverwogen oproep betreft.  Ze is niet levensmoe, niet wanhopig, niet depressief, maar ze ziet ‘gewoon’ het nut van het leven niet in. Een gedachte waar objectief gezien weinig tegen in te brengen is. Aan de partner met wie ze letterlijk de dood tegemoet wil springen, stelt ze eisen, zoals een chef personeelszaken ze op het sollicitatieformulier zou vermelden. Wanneer ene August positief reageert, vraagt ze allereerst hoeveel levensjaren haar aspirant lotgenoot telt. Het antwoord bevalt haar allerminst. Negentien vindt ze te jong, want ‘ik wil er geen beginnelingen in betrekken.’ August laat zich niet uit het veld slaan en reageert adequaat. ‘Hoezo, heb jij al eens eerder zelfmoord gepleegd dan?’  Julie is daarmee in een klap overtuigd de juiste ‘man’ te hebben gevonden. Snel reizen ze af naar Noorwegen, want daar heeft Julie, die kennelijk het nodige vooronderzoek heeft verricht, een voor deze vrijwillige executie perfecte 650 meter diepe klif ontdekt. Het moet een afscheid in stijl worden. De bagage bestaat hoofdzakelijk uit blikjes bier, ‘toepasselijke’ kleding en een tent die niet vloekt met de rafelranden van het ravijn. ‘Eerst Rome zien en dan sterven’ vertalen ze met een eerste ruime blik op het noorderlicht.  Hun dood mag uiteraard ook niet zonder betekenis zijn, Voordat ze de fatale sprong wagen, moet er eerst een betekenisvolle, goed gefilmde boodschap worden nagelaten aan de mensen die hen dierbaar zijn. Ze discussiëren oeverloos over de vraag of die boodschap authentiek moet zijn en dus in een keer moet worden opgenomen of mag je de declamatie misschien ook met een gerust hart repeteren?  Spelenderwijs leren ze elkaar beter kennen het lijkt er zelfs op dat er iets moois begint te groeien. Maar kan dat groeiproces ook tot bloei en wasdom komen? Dat is de vraag die in het laatste kwartier beantwoord dient te worden. Na diverse dilemma’s gewikt en gewogen te hebben, komen ze tot een besluit, waarover ik uiteraard verder niet zal uitweiden, maar dat in mijn ogen wel erg voorspelbaar is. 
Een belangrijk dilemma buiten het toneel om is naar voren gekomen in tal van nabesprekingen die aan de voorstelling gekoppeld waren. Is het niet gevaarlijk om de jeugd dit stuk te laten zien? Er is immers altijd kans op kopieergedrag. Alle deskundigen kunnen honderd keer zeggen dat bespreken het beste is, en dat het stuk eerder zelfmoord voorkomt dan veroorzaakt, maar als er slechts een bezoeker besluit naar aanleiding van deze voorstelling de sprong te wagen, zijn de rapen uiteraard gaar en dan heeft de artistieke leiding van Zeelandia heel wat uit te leggen.

De regisseur bestempelt de voorstelling als ‘een surrealistisch sprookje’. Met de vormgeving van Tim Vermeulen, een mengeling van hightech-belichting, projecties en creatief knip- en plakwerk, is daar duidelijk op ingespeeld. Centraal op het podium ligt het vermeende zwarte gat waar Julie en August in willen verdwijnen. Maar doen ze het ook?
Ayisha Siddiqi en Joost Koning doen hun best om er wat van te maken, maar Koning weet zijn drang tot sterven helaas niet geloofwaardig voor het voetlicht te brengen. Het spel verzuipt ook in het decor, daarom had ik uitgerekend deze voorstelling liever in de kleine zaal gezien, maar dan uiteraard niet vanaf die verschrikkelijke tribune. Siddiqi bezondigt zich vaak aan overacting en haar Julie straalt daarbij zoveel levenslust uit dat de veronderstelling rijst dat ze met haar oproep een heel ander doel beoogt: het vinden van iemand met wie ze zonder enige terughoudendheid over dit onderwerp  van gedachten kan wisselen. Als dat inderdaad de opzet was, is de jonge Julie ruimschoots in haar missie geslaagd. Wat het stuk voor mij voorts ongeloofwaardig maakt, is dat Julie direct na het plaatsen van haar oproep niet door allerlei goed bedoelende hulpverleners is getackeld, en dat het gelegenheidspaar geen strobreed is de weg is gelegd, zodat Julie probleemloos met haar uitverkorene naar Noorwegen kon afreizen. Waar bleef de ‘doe-het-toch-niet-actiegroep’? 


Norway. Today – Theaterproductiehuis Zeelandia. Gezien door Jaap Pleij op dinsdag 26 februari in de grote zaal van De Kring. 


Foto: Lex de Meester