Woensdag 19 juli 2017

ROOSENDAALS TONEEL BEËINDIGT HEKSENTOER IN VROUWENHOF

Om het heksen echt naar hun zin te maken, had er woensdagmiddag sprake moeten zijn van donkere, dreigende luchten boven het Openluchttheater Vrouwenhof. Als echte heksenkenner beaamde Cees van de Ven van de groene polobrigade dat onmiddellijk, maar voegde hij er onmiddellijk uiterst realistisch aan toe: toch ben ik blij dat we het vanmiddag droog hebben gehouden. Maar liefst 180 bezoekers die de laatste voorstelling van ‘Heksen’ door het Roosendaals Toneel bezochten, deelden ongetwijfeld zijn zo spontaan naar buiten gebrachte zucht van opluchting.  Vier uur daarvoor had het nog kortstondig gerommeld in de hemelse atmosferen, maar op het moment dat het denkbeeldige doek werd opgehaald was er geen vuiltje, laat staan een wolkje, aan de lucht te bekennen. 
Het Roosendaals Toneel liet het publiek in maart van dit jaar voor het eerst gedeeltelijk kennismaken met ‘Heksen’ tijdens de Culturele Manifestatie. De eerste officiële opvoering was op 23 april in de kleine zaal van De Kring en enkele weken terug was het gezelschap te gast bij de sympathieke Mariska Wagenmakers van het Openluchttheater Nispen.  Om de laatste voorstelling in het Vrouwenhof te spelen was geen onlogische keuze. Ooit  schijnt het op dit stukje oer-Roosendaalse bodem behoorlijk gespookt te hebben, net als op de ‘Ruchpense Hei’  (luister naar het gelijknamige lied van volksmuziekgroep Smidje Verholen).  In oktober vorig jaar was het Vrouwenhof nog het decor voor het Halloweenfestival, de heksen van het Roosendaals Toneel speelden dus op gewijde grond. Het verhaal draait om het weesmeisje Jonah (Fleur Stroop-Schoones) dat sinds het overlijden van beide ouders wordt opgevoed door haar Oma (wederom een meesterlijke rol van Ad Stofmeel). Oma beschouwt zichzelf als een echte heksendeskundige en ze kan haar kleindochter niet vaak genoeg waarschuwen voor het gevaar dat er van deze kleine doch onverzettelijke minderheid uitgaat. ‘Je maakt het niet lang in deze wereld als je niet weet waaraan je een echte heks kunt herkennen. Echte heksen dragen pruiken op hun kale hoofden en handschoenen om hun kromme klauwen te verbergen. Ze ruiken kinderen op kilometers afstand aan hun geur van hondenpoep’. Wat precies de oorzaak is, blijft onduidelijk, maar oma weet te vertellen dat deze heksen kinderen intens haten. Hoewel Jonah erg veel van oma houdt, neemt ze deze ingehamerde boodschap met een korreltje zout. Haar drang tot reizen doet Jonah besluiten eens een kijkje te gaan nemen in wereldstad Londen. Oma waarschuwt dat daar heksen wonen die kinderen omtoveren in hamburgers, zodat ze weer voor consumptie geschikt zijn. Ook als heks moet je immers een beetje economisch ingesteld zijn nu de Brexit realiteit dreigt te worden!  Jonah laat zich echter niet weerhouden, om een oogje in het zeil te houden, reist Oma haar achterna. Pardoes belanden ze in het hotel waar toevallig ook het grootste heksencongres ter wereld op het punt van beginnen staat. De Opperheks ontvouwt een lumineus idee. Ze wil dat alle heksen massaal snoepwinkels gaan opkopen. Een ideale locatie om ze vol te proppen met vergiftigde chocolade, waardoor alle argeloze kinderen die van de verboden vrucht hebben geproefd, in kleine, onschuldige muizen veranderen. Regisseur Gijs de Rooij had het zich in het Vrouwenhof een stuk gemakkelijker kunnen maken door de muizen in het script te vervangen door konijnen, want die zijn overvloedig aanwezig in het oude stadspark, wat zanger/cabaretier Dolf Jansen enkele weken terug op dezelfde plek aan den lijve ondervond. Maar kennelijk is Gijs van het type ‘scriptvast’ en dus veranderde Jonah, dat de verleiding tot snoepen niet kon weerstaan, in een wat groot uitgevallen muis, net als het vervelende Engelse jongetje dat al eerder als proef’konijn’ fungeerde.  Of het toeval is weet ik niet, maar op datzelfde moment liep een oma uit het publiek naar de cateringwagen om met enkele flinke zakken snoep voor haar twee meegekomen kleinzoons terug te keren. Op het eerste gezicht zaten daar geen chocolaatjes tussen. ‘Dat zal mij niet overkomen’, zag ik haar denken. In het toneelstuk was het aan ‘oma’ Ad Stofmeel om redding te brengen. Met een list van het niveau Tom Poes gaf ze de heksen een verdiend koekje van eigen toverdrank. Omdat ze zelf geen heks was, kon ze kleindochterlief niet in haar menselijke gedaante terug toveren. Dat gold uiteraard ook voor dat ‘walglijke Engelse jongetje’, maar daar leek niemand mee te zitten. Kleindochter Jonah besloot de gedaanteverandering al snel van de zonnige kant te zien. ‘Ik kan nu tenminste zoveel kaas eten als ik wil, ik hoef nooit meer naar die vervelende school toe, en aangezien de levensverwachting van een muis aan de lage kant is, zal ik mijn oma straks niet al te lang hoeven te missen’.  Hoe lang of kort je leeft, doet er niet toe. Als er maar iemand is die van jou houdt en waar jij van houdt, zo luidde de slotboodschap van ‘Heksen’. Ik vond het jammer dat het personage van de opperheks niet wat verder was uitgediept, want het was bepaald niet misselijk wat ze de betoverde kinderen wilde aandoen. ‘Kinderen, verschrikkelijke wezens. Heksen, jullie mogen ze braden, bakken, frituren voor mijn part, als ze maar met gezwinde spoed van de aardbodem verdwijnen’, zo opende ze de heksenbijeenkomst. ‘Waar komt die blinde haat tegen alles wat jeugdig is vandaan?’, zou een mooi uitgangspunt zijn voor een vervolgvoorstelling ‘Heksen –deel 2 – wat er aan voorafging’.  Maar dat zou ongetwijfeld ten koste gaan van de combinatie humor en spanning die het Roosendaals Toneel nu uit dit uit 1983 daterende kinderboek (verfilmd met Anjelica Huston in de hoofdrol, ook bekend van ‘The Addams Family’)  heeft weten te halen. De ‘Heksen’ hebben zodoende een waardige begrafenis gekregen in het Vrouwenhof. Het Roosendaals Toneel gaat nu van een welverdiende vakantie genieten, en direct bij terugkomst gaat het gezelschap zich volgens acteur Rini Jongeneelen over een nieuwe productie buigen. Het Jaar dat Roosendaal het 750-jarig bestaan viert, krijgt voor Roosendaals oudste toneelgezelschap sowieso een bijzonder tintje, of liever gezegd twee. Ad Stofmeel viert dan zijn vijftigjarige verbintenis met de vereniging die zo’n groot stempel op zijn leven heeft gedrukt. Ook hier is sprake van baas boven baas. Cees Jongeneelen is in 2018 maar liefst zestig jaar aan het Roosendaals Toneel verbonden. Toen Cees mij dit vertelde, vermoedde ik gezien zijn jeugdige uitstraling dat hij dan nog op komst geweest moest zijn. ‘Nee, ik was een ventje van elf jaar’, verklaarde de op-komst-specialist met de hand op het toneelhart.
Heksen – Roosendaals Toneel. Slotvoorstelling. Gezien door Jaap Pleij op woensdag 19 juli in het Openluchttheater Vrouwenhof.