Woensdag 14 juni 2017

VERTELT JONG THEATER IN 2018 HET VERHAAL VAN BERNIE SANDERS?

Peter Pan. Oftewel het relaas van een jongen die niet volwassen wil worden. Het Nationaal Jeugd Musical Theater (NJMT) claimt momenteel het echte levensverhaal van deze vrolijke snaak te vertellen. Wie dat gelooft, gelooft natuurlijk echt in sprookjes. Het gezelschap baseert zich daarbij op het wereldberoemde boek van J. Barrie uit 1904, ‘Peter Pan, or The Boy Who Would Not Grow Up’, dat overigens pas in 1928 werd gepubliceerd. Wel ging in 1904 het gelijknamige toneelstuk in première. Barrie liet Peter Pan ook nog opdraven in ‘The Little Wird Bird’ uit 1902 en ‘Peter and Wendy’ , een roman voor kinderen uit 1911, eveneens gebaseerd op het toneelstuk.  Het ‘echte levensverhaal’  uit 1904, de inspiratiebron van het NJMT dus, met nieuwe tekst en muziek van Elise Berends, handelt over vriendschap, verlangen, verantwoordelijkheid, opgroeien en volwassen worden.
Inhoudelijk zal het dus niet veel afwijken van de productie die onder auspiciën van de stichting JONG Theater nog op 14, 15 (de zestigste verjaardag van uw redacteur, het is maar dat u het weet) en 16 juni in onze eigen Kring is te zien. Al zijn Sander Nijssen en Britt van Gastel er natuurlijk wel de regisseurs naar om nog een typische JONG-draai aan het sprookje te geven. De feestelijke première was op vrijdag 9 juni en na het betreden van de rode loper die rechtstreeks naar de kleine zaal leidde, lagen mijn eerste conclusies in het logistieke vlak. Indien De Kring in de zomermaanden in de naaste toekomst gebruik wil blijven maken van de ‘kleine’ zal er toch iets aan de klimaatbeheersing gedaan moeten worden. Nu dreigden de in het zweet badende bezoekers zo vanuit hun stoel regelrecht in het bootje van kapitein Haak te drijven, en voor welke versie je ook kiest, op het schip van Haak is het per definitie niet pluis. Ik weet dat het pure kapitaalsvernietiging is, maar als directeur-bestuurder Jan Hein Sloesen tot zo’n investering (in de toekomst) bereid is, laat hij dan ook zijn veto uitspreken over die ongemakkelijke- en voor bezoekers van boven de 1.80 meter volstrekt ongeschikte tribune. Wie veroordeeld is tot het binnenste der rijen, maakt letterlijk beklemmende uurtjes door en dat draagt niet bij aan dat leuke ‘avondje er even helemaal uit’ waar Sloesen in zijn voorwoord aan refereert. Tot ‘lekker laat en lekker lang zitten’, daar draait het bij theaterbezoek om. Met het scheppen van een ander klimaat in de kleine zaal is hij er echter nog niet, vrees ik. De recente voorstellingen van het Dansatelier en Dansschool Myrelle hebben aangetoond dat het in de grote zaal onder het balcondak ook niet bepaald aangenaam vertoeven is in deze tijd van het jaar. Ook daar dient dus een andere wind te gaan waaien. Terug naar de Stichting JONG Theater en ‘hun’ Peter Pan. Laat ik eerst even het ‘waar gebeurde’ verhaal van Barrie samenvatten, dan kunnen de bezoekers zelf beoordelen in hoeverre Nijssen en Van Gastel bij het origineel zijn gebleven.        


Het verhaal: Peter Pan wordt geboren op een nogal vreemde manier: uit een ei. Hij vliegt naar het huis van zijn moeder en wordt hartelijk ontvangen. Wanneer Peter in zijn bedje ligt, probeert hij net als ieder ander kind uit zijn bedje te klimmen. Na zeven dagen lukt het hem en vliegt Peter uit het raam terug naar Kensington Gardens waar hij geboren is. Daar overtuigt de kraai Soloman hem ervan dat hij eigenlijk geen vogel, maar ook geen mens is. Op het moment dat Peter Pan naar zichzelf kijkt, ziet hij niets anders dan een baby in een nachtjapon, waardoor hij zijn geloof om te vliegen verliest en hij vast zit in de tuin (wat hij op het eerste gezicht wel best vindt). Zelf voelt hij zich meer vogel dan kind, maar de kraaien maken hem al gauw wijs dat hij alles behalve een vogel is…Vogels zijn de basis van leven en dood in het verhaal. Ieder kind begint als vogel en vliegt naar de menselijke ouders om daar op te groeien. Als iemand een kinderwens heeft, schrijven ze een brief met de vraag of ze een kind mogen. Soloman de kraai regelt alles, maar houdt niet van mensen die eisen stellen. Zodra iemand een brief schrijft met ‘dit keer graag een meisje’, dan zorgt hij dat er een jongetje komt. En klopt het adres niet, dan is de kans groot dat hij het kind naar de verkeerde ouders stuurt.

JONG bracht de musical zoals we van JONG na zes producties mogen verwachten. De muziek, de teksten, de enscenering, de cast en de kostumering waren weer goed verzorgd. Al gebiedt de eerlijkheid me wel te zeggen dat het niveau van de ‘Notre Dame’ tot op heden niet meer is gehaald. Dat is geen kritiek, maar wel een gevolg van de ontwikkelingen die ieder jong gezelschap na verloop van tijd doormaakt. Goede- en vertrouwde acteurs vertrekken vanwege studie of gewijzigde levensinrichting en degenen die de gevallen gaten moeten invullen hebben natuurlijk tijd nodig om op het beoogde niveau te komen. Dat vergt ook de nodige inspanningen en een juiste benadering door het creatieve team. 
Dit is echter niet het punt dat ik wil maken. Ik heb deze lange aanloop slechts nodig om de publieke vraag ‘Waarom Peter Pan en niet bij voorbeeld Bernie Sanders gekozen?’ aan de orde te stellen. Of concreter nog: Is het niet veel leuker om na een bestaand sprookje voor een waar gebeurd kleurrijk levensverhaal te kiezen? De wereld maakt mondiaal zulke vreemde golfbewegingen door dat de nieuwe inspiratiebronnen vrijwel onuitputtelijk zijn. Het relaas van oud-FBI-directeur James Comey voor de onderzoekscommissie over zijn ervaringen en gesprekken met Donald Trump had zelfs Shakespeare niet kunnen verzinnen en is – om maar eens een klassieker te noemen- zoveel interessanter dan het verhaal over koning Lear. Waarom dan Bernie Sanders opgevoerd? Het zal uitgerekend een jong gezelschap als JONG niet ontgaan zijn dat jonge kiezers als een blok vallen voor doorgewinterde, mannelijke politici die al behoorlijk op leeftijd zijn. Recentelijk plukte in Engeland Jeremy Corbyn daar de sappige vruchten van, maar het had begin vorig jaar niet veel gescheeld of Sanders had het in plaats van Clinton mogen opnemen tegen Trump. Tot wat een veel boeiender debatconfrontaties zou dat hebben geleid? De stuntelende Trump zou het met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid hebben afgelegd tegen de inhoudelijk sterke en rap van de tongriem gesneden Sanders, zoals Clinton in onderlinge confrontaties met de senator uit Vermont ook vaak overkomen was.
Maar ook nu ook dat ultieme ‘sprookje’ niet is uitgekomen, is Sanders een uitgelezen inspiratiebron voor een knallende musicalproductie. Het is namelijk al een wonder dat het legioen dat de kleurrijke senator wonderlijk genoeg wist op te trommelen, ruim 200 miljoen dollar inzamelde voor een uitputtende campagne. Let wel: zonder een specifiek beroep te doen op vermogende landgenoten en rijke ondernemingen. Sanders kreeg  7,4 miljoen Amerikanen zo ver zijn campagne met een paar tientjes te steunen. Anders dan eerdere buitenstaanders, zoals zakenman Ross Perot (1992) en consumentenvoorvechter Ralph Nader (2000), wilde hij én kandidaat worden én de Democratische partij hervormen. De aankondiging van zijn kandidatuur verliep in stilte. Maar toen ging Sanders stug en onvermoeibaar zijn verhaal vertellen. Over een ontspoord, verwaarloosd Amerika, een land van openbare armoede en private rijkdom, een land waar de brede middenklasse van twee banen amper kan rondkomen en de volgende generatie geen betere toekomst kan beloven, waar studeren een schuld voor het leven oplevert. Zijn appèl aan de vele Amerikanen zonder toegang tot privégezondheidszorg en zonder een minimum aan bestaanszekerheid sloeg aan en dwong Hillary Clinton haar standpunten naar links om te buigen. Zij moest een minimumloon van 15 dollar omarmen, zich onder druk van Sanders en de milieubeweging tegen verdubbeling van de Keystone-pijpleiding uitspreken en afstand nemen van het vrijhandelsakkoord met landen in de Pacific. Alleen al in Californië registreerden zich in een vroeg stadium twee miljoen nieuwe, jonge kiezers, van wie het merendeel naar verwachting op Sanders hebben gestemd. Nu deze zonnige filmsterrenstaat, tevens de zesde economie ter wereld, serieuze stappen overweegt om zich af te scheiden van het Amerika van Trump, wordt Sanders zelfs al genoemd als eerste president van een onafhankelijk California, op voorwaarde dat hij daar met zijn eveneens zeer kleurrijke echtgenote wel gaat resideren uiteraard.  Ik hoop dat dit relaas een aanzet mag zijn voor het regieduo Nijssen/Van Gastel om zich nader te verdiepen in ‘Bernie Sanders, de musical’. Ik weet zelfs al een perfecte acteur voor de titelrol: Guus Dam uit Zundert.  Niet echt jong meer, maar JONG kan dat ruimschoots compenseren!