Dinsdag 2 januari 2018

YOUPIE DEED ER INDERDAAD NIET TOE OP OUDEJAARSAVOND

Na de slaapverwekkende opwarmertjes van Lenette van Dongen en Sara Kroos ging ik zondagavond na de geslaagde uitzending van Andere Tijden over de Nederlandse winters in de periode 1950-1980 eens goed zitten voor de oudejaarsconference van Youp van ’t Hek. Eindelijk zou Nederland met een paar welgemikte ‘Tsjakka’s’ weer eens ouderwets wakker geschud worden. Guido Weijers was op RTL 4 zo vriendelijk en collegiaal om na een half uur stompzinnig en voorspelbaar gezeur over genderneutralen middels een levensgrote beeltenis van de ‘oude meester’ de kijkers er op te attenderen dat het tijd was om over te schakelen. Herman Finkers kwam in 2015 verfrissend en verrassend voor de dag, Claudia de Breij was vorig jaar vertrouwd irritant, maar  Youp zou Nederland weer dat ouderwetse, bindende oudejaarsgevoel dat we al te lang hadden moeten ontberen terug geven.  'Hoe ouder je wordt als artiest, hoe minder creatief je wordt en hoe meer je je zelf gaat herhalen', hoorde ik Weijers nog zeggen op het gedenkwaardige moment van zappen. ‘Ach flapdrol, Bredaas stuk ongein, flikker op, je mag Youp zijn schoenveters nog niet vastmaken’, hoorde ik mezelf brommen.
Youp bleek het decor van zijn favoriete Amsterdamse stamkroeg Zanzibar naar de Groningse schouwburg te hebben getransporteerd, net als zijn vaste praatpalen al daar, de op hun barkruk vastgeroeste Rooie Henk, Schele Henk, en het verlopen Belgische fotomodel Godelieve. Erg inspirerend gezelschap was het kennelijk niet, want Youp opende de interactie met het publiek net als Weijers met een uitermate obligaat grapje over de al te vaak besproken genderneutralen. ‘Vals startje, kan gebeuren, neem eerst maar een borreltje ter inspiratie. Je kan zoveel beter’, praatte ik mezelf wat moed in. Tegen beter weten in zo moest ik anderhalf uur later teleurgesteld vaststellen. Mopjes vermomd als anekdotes, en nog niet eens leuk verteld ook, veel meer was het niet.  Al na een half uur kroegpraat waande ik me op Oudejaarsavond 1982. Wim Kan nam op die gedenkwaardige 31e december, nu ondersteund door Van Kooten en De Bie, voor de vierde keer de oudejaarsconference voor zijn rekening. In 1973 was hij top, in 1976 ‘zeer bekwaam’ en in 1979 kwam hij nog redelijk sterk voor de dag. Hoe anders was wat naar later zou blijken zijn afscheidsoptreden. Acteur Rob van de Meeberg (momenteel te zien in ‘Hendrik Groen’), die Kan jaren later op ademloze wijze weer tot leven bracht in de theaters, zei in een interview dat ik met hem mocht hebben in mijn toenmalige radioprogramma Spotlight dat ‘Kan deze avond niet goed op dreef was en ook niet over de juiste grappen beschikte’.  De heerschappij van Kan werd na dit mislukte optreden nog diezelfde avond over genomen door Freek de Jonge, die met flitsende- en scherpe teksten de oude meester op alle fronten overklaste. Een complete Aha-erlebnis werd het echter niet op deze laatste avond van 2017. Net als het Nederlandse mannenvoetbal maakt het cabaret in Nederland een diepe crisis door, en Weijers die toch al vaker met dit bijltje heeft gehakt is zeker geen wenkend alternatief voor de toekomst. In de Kring zag ik enkele weken terug Sjaak Bral, voor wie ik doorgaans veel waardering heb, aan het werk in  ‘Vaarwel 2017’ en (zie mijn verslag) die had dit jaar toch ook niet de juiste toon te pakken. Misschien is het gewoon beter om zoals Twan Huys in College Tour al suggereerde, Herman van Veen uit te nodigen om 2018 uit te luiden.  Naar eigen zeggen is Van Veen geen conferencier maar een ‘artiest die ook met woorden goochelt’. Dat lijkt me eerlijk gezegd een verademing, want misschien moeten we gewoon in alle eerlijkheid maar eens vaststellen dat het  ‘lach-of-ik-schiet’tijdperk voorbij is. In tegenstelling tot Wim Kan, die in 1983 overleed, kan Youp van ’t Hek –even aftikken uiteraard- zich nog wel revancheren voor zijn eerste mislukte oudejaarsconference, BNN/VARA zal hem in 2020 die kans ongetwijfeld gunnen, maar dan zal de dikbuikige terminator er beduidend meer werk van moeten maken. Nu leek het wel of ‘gemakzucht’ zijn voornaamste drijfveer en ‘inspiratie’bron was.  Youp constateerde zelf al dat hij er niet meer toe doet. Nu zijn er maar weinig mensen die er echt toe doen, maar het lijkt me nog te vroeg om deze hekelneef af te schrijven. Voor de opvolger van zijn programma ‘Licht’ dat wel goed in elkaar zat, doet Youp er verstandig aan om wederom voor een overkoepelend verhaal te kiezen, waar tegen het slot alle uitgezette lijntjes heel fijnmazig samenkomen.  ‘Andere Tijden’ was  in ieder geval de onbetwiste winnaar van oudejaarsavond 2017.